عصر دیپلماسی

سه شنبه, ۲۴ مهر, ۱۳۹۷
فهرست

تلاش آمریکا برای تضعیف حضور و نفوذ ایران در منطقه، به معنی‌ تقویت داعش است

«سید حسین موسویان» پژوهشگر ارشد دانشگاه پرینستون آمریکا و معاون پیشین سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی‌ با بیان اینکه ایران در برجام در موقعیت برتر بین المللی قرار گرفت، گفت: تهران در برجام از متحدان بزرگی برخوردار است.

 مشروح مصاحبه موسویان با «سوفیا شواردنادزه» دختر «ادوارد شواردنادزه» رئیس‌جمهوری اسبق گرجستان و آخرین وزیر خارجه شوروی:

سوفیا:ترامپ در آغاز کارش ایران را بخاطر آزمایش موشک تحریم کرد و به ایران درمورد بی ثبات کردن منطقه هشدار داد. آیا روند بهبود روابط ایران و آمریکا خاتمه یافته؟

ج: معتقد نیستم با یک مورد تحریم موشکی، بتوان سیاست ترامپ در مورد ایران را موردقضاوت قرار داد. اوباما هم بخاطر آزمایش موشک، ایران را تحریم کرد. لذا دراین مورد تفاوتی دیده نمیشود.

نکته دوم این است که همه دولتهای آمریکا بعد از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ تا کنون، اعم از دموکرات و جمهوریخواه، تحریم علیه ایران اعمال کرده اند و تحریم پدیده جدیدی نیست. لذا ما باید صبر کنیم تا سیاست واقعی ترامپ در مورد ایران را با اقدامات عملی بعدی درک کنیم.

 سوفیا:تحریم اخیر درمورد آزمایش موشکی بود. آیا عاقلانه بود که درچنین شرایطی که برجام هنوز جانیافتاده، ایران آزمایش موشکی انجام داد؟

ج: هر شش قدرتی که توافق هسته ای را با ایران انجام داده امد، قبول دارند که برجام مانع آزمایش موشکی نیست. لذا دراین مورد اجماع هست. اما درمورد قطنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، دولت ترامپ معتقد است که آزمایش موشکی نقض قطعنامه است. این درحالی است که روسیه وچین و اروپا چنین اعتقادی ندارند زیرا اولا: حرف قطعنامه درمورد موشک با قابلیت حمل سلاح هسته ای است درحالیکه موشکهای آزمایش شده ایران،قابلیت حمل سلاح هسته ای ندارند. ثانیا: متن قطعنامه حاکی از “درخواست از ایران” است و نه یک الزام قانونی تعهد آور برای ایران. بنظرم ترامپ وتیمش هنوز فرصت نکر ده اند متن ۱۷۰ صفحه ای برجام و قطعنامه های شورای امنیت را بخوانند و لذ آنها نمیدانند چه میگویند.

س: تیلرسون وزیر خارج آمریکا گفته که برجام را مورد بانگری قرار خواهند داد. سایر قدرتهای جهانی هم حاضر نیستند که برجام را براحتی از دست بدهند.آیا فکرمیکند آمریکا برخلاف تظر سایر قدرتها عمل خواهد کرد؟

ج: فکرنمیکنم که آمریکا از برجام خارج شود و حتی مذاکره مجدد داشته باشد. این توافقی است که بعد از ۱۲ سال مذاکره بدست آمده است. جامغه جهانی هم یکپارچه قبول دارد که این جامعترین توافق تاریخ عدم اشاعه سلاحهای هسته ای است. لذا این یک دستاورد مهم درامر خلع سلاح جهانی است. قدرتهای بزرگ دیگر حاضر نیستند دوباره ۱۰-۱۲ سال وقت برای مذاکره مجدد صرف کنند بخاطر اینکه آقای ترامپ یا نتانیاهو از برجام خوششان نمیاید. منتهی معتقدم که دولت ترامپ سعی خواهد کرد با تحریمهای جدید به بهانه های دیگری همچون حقوق بشر و تروریسم و مسایل منطقه  ،قطار برجام را از ریل خارج کند.

سوفیا: پس فکرمیکنید مهم حرفهای نرامپ بلوف است؟

ج: باید صبرکرد تا تیم ترامپ از جمله مشاور امنیت ملی و دیپلمانهای ارشد جدید دروزارت خارجه مستقر شده و برجام را دقیق بخوانند و بررسی کنند. درعین هنوز معتقدم که ترامپ برجام را یکجانبه ترک نخواهد کرد اما آنها راههای دیگری را خواهند آزمود تاایران را عصبانی کنند. اگر ایران نتواند از منافع اقتصادی برجام بهره مند شود، چرا باید خودرامتعهد به آن بداند؟ این موضوع میدان بازی جدید واشینگتن خواهد بود.

سوفیا: اعتبار آمریکا چه خواهد شد اگر ترامپ برجام را رهاکند؟کدام کشور دیگر به آمریکا برای مذاکره و توافق اعتماد خواند کرد؟

ج: اروپا و چین و روسیه متحدا از آمریکا خواسته اند که به اجرای برجام پایبند بماند. جامعه جهانی هم یکپارچه پذیرفته که ایران به تعهدات برجامی اش کاملا عمل کرده و پایبند است. لذا خروج یکجانبه آمریکا صرفا باعث انزوای این کشور درسطح جهانی خواهد شد.

س:روحانی رییس جمهور ایران گفته که ایران تهدید کننده گان را پشیمان خواهد کرد. ابزار ایران برای مقابله با آمریکا چیسـت؟

ج: ایران در شرایط جدیدی قرارگرفته که در مورد برجام متحدین مهم و قدرتمندی درجهان دارد.هرچند اسراییل و عربستان و متحدین عربش سعی در تخریب برجام دارند اما اولا: یک قطعنامه شورای امنیت وجود دارد، ثانیا، امضای هر شش قدرت چهانی پای این توافق  است، ثالثا،آژانس بین المللی انرژی اتمی از توافق راضی است ومعتقد است این توافق راههای ساخت بمب را می بندد.بر اینها حمایت قاطع ۱۲۰ کشورعضو غیرمتعهدها و قدرتهایی مثل هند و برزیل را اضافه کنید.لذا ایران در مورد برجام درموقعیت برتر بین المللی قرارگرفته و متحدین بزرگی دارد. این بهترین ابزار برای مقابله با اقدامات ضدبرجامی آمریکاست.

سوفیا: دردوران تحریم ها، ایران روابط با روسیه و هند و چین را توسعه داد. بعد از برجام  و با توجه به رفع تحریمها، آیاایران به سمت غرب چرخش خواهد کرد؟

ج: آنچه که در دوران اوباما انجام شد، تمدید قانون تحریم ده ساله ایران بود. ایران معتقد است که این اقدام نقض برجام است. روسیه و چین هم قبول دارند منتهی آمریکا قبول ندارد.  اروپا انتقاد میکند اما نمیپذیرد که این اقدام نقض برجام بوده است. طبق برجام، هرکشوری که مدعی نقض طرف دیگر باشد، باید موضوع رامستند درکمیسیون مشترک برجام مطرح کند. لذا بخاطر اختلاف در بین قدرتها، ایران نتوانست جمع آنها را در این مورد قانع کند. اما اگرترامپ بخواهد این مسیر را ادامه دهد، نهایتا چین و روسیه و اروپا نقض برجام توسط آمریکا را خواهند پذیرفت و لذا ایران هم تعهدی به ادامه اجرای آن نخواهد داشت.

 س: رهبری ایران رابطه با آمریکا را بی معنی خوانده ودرمورد توافق هسته ای هم شکاکانه برخورد کرده  اند. آیا این بدان معنی است که مخالفتها بابرجام در ایران هم مثل آمریکاست؟

ج: من شرایط داخلی دو کشور دردوران مذاکرات را از نزدیک رصد میکردم.واقعیت این است که مخالفتهای داخلی در ایران بیش از واشینگتن بود. اما نهایتا و با وجودیکه مقام معظم رهبری ایران درمورد برجام محتاط بودند، اما بنحوی مدیریت کردند که همه مراجع تصمیم گیرنده ازجمله مجلس و شورای امنیت و دولت و نهایتا خود ایشان برجام را تایید و اجماع ملی درتصمیم گیری حاصل شد. بدین خاطر من درمورد اجرای برجام توسط ایران نگران نیستنم. اما اوباما نتوانست تایید کنگره را بگیرد و لذا اجرای برجام درواشینگتن آسیب پذیر است.

سوفیا:آیا شما نگران نیستید که تحریمهای جدید آمریکا، موجب تحریک تندروهای ایران شده و آنها برجام را تخریب کنند؟

ج: تحریمهای جدید آمریکا تحریک کننده خواهد بود اما ایران آغاز کننده نقض برجام نخواهد بود. البته شرایط ممکن است به سمتی برود درصورت تحریمهای جدید تحت عناوینی مثل تروریسم و حقوق بشر، روابط ایران و آمریکا دچار چالشهای جدی شود. چنین چالشهایی هم در روابط دوکشور تازه گی ندارد. آمریکا در طی جند دهه گذشته با هدف “تغییر رژیم” درایران،به انواع تحریمها متوسل شده اما نه تنها شکست خورده بلکه ایران به یکی از قدرتمندترین و باثباترین کشورهای منطقه تبدیل شده و درحالیکه متحدین آمریکا یا سقوط کرده و یا آسیب پذیر شده اند.

سوفیا: انخابات ریاست جمهوری ایران نزدیک است. ایا با وجود مخالفین برجام، آیا تلاش روحانی برای تعامل با غرب به بهای باخت او درانتخابات تمام خواهد شد؟

ج: مذاکرات سطح بالای ایران و آمریکا در هردو دوره ریاست جمهوری احمدی نژاد و روحانی انجام شد. نتیجه به نیت آمریکا برمیگردد که آیا برای یک تعامل برمبنای عدم مداخله و احترام متقابل آمادگی دارد یاخیر؟اگرترامپ حسن نیت داشته باشد، شانس تعامل با ایران و همکاری درمورد بحرانهای منطقه وجود خواهد داشت.

سوفیا: درتظاهرات ۲۲ بهمن، مردم ایران پرچم آمریکا را آتش زدند و مجسمه های ترامپ را واژگون کردند. آیا بعد از برجام و باوجودیکه بخشی از تحریمها هم برداشته شد، باز مردم ایران ضد آمریکا هستند؟

ج: شعارها و اجتماع ۲۲ بهمن همانهایی بودند که در طول دوران بعد ازانقلاب داشته ایم. اما این ترامپ بود که با خطرناک و تروریست خواندن ایران، دشمنی را آغاز کرد. درست است که توافق هسته ای را داشته ایم و قطعا هم یک قدم به پیش بود اما بعد از این توافق، کنگره آمریکا ۸۰ لایه و طرح تحریم ایران را مورد بررسی قرارداده و عملا هم چندمورد تحریم علیه ایران اعمال شده است. ایرانیها عمل آمریکا را ملاک قرار میدهند نه شعار آنها را. تا زمانیکه آمریکا درعمل با ایران خصومت کند، موضع ایران هم تغییر نخواهد کرد

سوفیا: سئوال من در مورد شرایط داخلی ایران و انتخابات ریاست جمهوری بود.با توجه به سیاست تعاملی روحانی با غرب، چه نتیجه ای درانتخابات خواهد گرفت؟

ج:معتقدم اتفاق مهمی درسه چهارماه آینده رخ نخواهد داد که تاثیر گذار بر انتخابات باشد. مسایل فی مابین ایران وآمریکا هم نقش قابل توجهی درانتخابات ایران نخواهد داشت. آمریکاییها ممکن است یکی دو تحریم جدید تحت عنوان حقوق بشر و تروریسم داشته باشند که البته تاثیر منفی خواهد داشت اما قطعا تاثیری تعیین کننده برای تغییرمعادلات داخلی ایران نخواهد داشت و ترامپ قادر نخواهد بود با ابزار تحریم بررای ملت ایران تاثیرگذار باشد

سوفیا: ایران یکی از نیروهای اصلی مبارزه با داعش درسوریه وعراق است.تقابل دولت جدید آمریکا با ایران، خبر خوبی برای داعش است؟

ج: تقابل آمریکا و ایران درمنطقه، بهترین هدیه به داعش خواهد بود. ایران یکی از نیروهای قدرتمند درجنگ علیه داعش درسوریه و عراق و افغانستان و حتی القاعده در یمن است.تلاش آمریکا برای تضعیف حضور و نفوذ ایران درمنطقه، به معنی تقویت داعش است. امیدوارم که ترامپ بجای چنین سناریویی، بدنبال  همکاری با ائتلاف روسیه، ایران،سوریه وعراق باشد که درمبارزه با داعش موفق بوده اند.

سوفیا: ایران چه نتیجه ای از بحران سوریه را می پسندد؟

ج:ایران خواهان تمامیت ارضی و مخالف تجزیه سوریه است.ایران از مشارکت همه در گروهها و انتخابات آزاد توسط مردم سوریه برای تعیین سرنوشت خودشان حمایت میکند.لاکن ایران معتقد است ابتدا باید تروریستهای داعشی را از سوریه حذف کرد، بعد ازطریق انتخاباتی آزاد خواست اکثریت مردم سوریه با حفظ حقوق اقلیتها عملیاتی شود.

دسته بندی:   انتخاب تحریریه

دیدگاه ها