عصر دیپلماسی

جمعه, ۱۵ آذر, ۱۳۹۸
فهرست

نقشه راه روسیه و آمریکا برای فدرالی نمودن سوریه؛

تا دو سال پیش وقتی برخی از کارشناسان حوزه سیاست در مورد زنگ خطر جدی احتمال تحقق سناریوی تغییر نقشه خاورمیانه به کارگردانی آمریکا و اسرائیل هشدار می‌دادند؛ بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان این موضوع را بعید و غیرممکن می‌دانستند اما امروز پس‌ازآنکه جرثومه فساد داعش وظیفه خود را در بر هم زدن مرزهای خاورمیانه و در هم شکستن اقتدار حاکمیت‌های منطقه به‌ویژه عراق و سوریه به‌خوبی انجام داده است دیگر نه‌تنها کسی تغییر نقشه خاورمیانه را بعید نمی‌داند بلکه غالب کارشناسان امر بر این عقیده‌اند که این موضوع تا حدود زیادی محقق شده است.  شرایط موجود در منطقه وضعیتی را فراهم کرده که حتی افرادی که مخالف با تجزیه خاور میانه و تغییر نقشه آن بودند امروز برای فروکش کردن آتش جنگ و بحران و ناامنی و بی ثباتی در منطقه به دنبال ایجاد مناطق مستقل در کشورهایی مثل سوریه و عراق هستند.

بازیگران صحنه نمایش انتقال قدرت به کردها و ایجاد مناطق فدرال نیز از هم‌اکنون از جانب قدرت­های نویسنده این سناریو در حال انتخاب و تفویض اختیار هستند. به‌عبارت‌دیگر قدرت­های فرا منطقه‌ای مؤثر در سناریوی تغییر نقشه خاورمیانه بر اساس خوش‌آیند رژیم صهیونیستی و بر اساس منافع بلندمدت خود در حال انتخاب مهره‌هایی هستند که حداقل در نیم‌قرن آینده از فرمان‌برداری محض آنان اطمینان داشته باشند.

از این میان باید به انتخاب اتحادیه میهنی کردستان (یکیتی)،  جنبش تغییر ( گوران) نام برد. اتحادیه میهنی کردستان که به‌تازگی از دعوت خود توسط آمریکا برای مذاکرات در واشنگتن سخن گفته بود در گذشته توافقاتی با جنبش تغیر داشت و  حزب کردی دموکراتیک سوریه ( پ ی د) نیز به دعوت مسکو برای تقدیم پیش‌نویس قانون اساسی خود به روسیه سفر کرده بود.

در همین راستا مسئول شاخه اتحادیه میهنی کردستان (یکیتی) در سلیمانیه از مبادله پست‌های فرمانداری سلیمانیه و حلبچه بین این حزب و جنبش تغییر (گوران) طی هفته جاری خبر داد.

لطیف شیخ عمر در مصاحبه‌ای مطبوعاتی گفت: بر اساس توافقی که قبلاً میان یکیتی و گوران صورت گرفته، هر دو پست فرمانداری حلبچه و سلیمانیه تغییر خواهند کرد و پست فرمانداری سلیمانیه به یکیتی و فرمانداری حلبچه به گوران محول خواهد شد.

از سوی دیگر  دکتر تونی بدران پژوهشگر بنیاد توسعه دموکراسی در واشنگتن گفت: روسیه به دنبال ایجاد توافق میان pyd و دولت سوریه است. وی معتقد است روسیه در حال حاضر به دنبال یافتن نوعی توافق میان حزب اتحاد دموکراتیک و دولت بشار اسد است.

وی افزود: بشار اسد نمی‌خواهد یک ساختار دولتی موازی در سوریه روی برخی مناطق سوریه که از منابع مهمی بهره‌مند است، کنترل داشته باشد. این پژوهشگر مسائل کردها درعین‌حال اشاره کرد که معلوم نیست بازیگران بیرون سوریه با چه چیزی موافق یا مخالف هستند. باید به خاطر آورد که ترکیه در سال ۲۰۱۲ مشکلی با گفتگو با pyd نداشت به این شرط که در مناطق کردنشین سوریه شراکت قدرت انجام شود و متحدان کرد و غیر کرد ترکیه در آن حضور داشته باشند اما pyd آن را رد کرد.

به‌عنوان شاهد این مدعا نیز می‌توان به سخنان خالد عیسی نمایندۀ حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) در اروپا  استناد کرد. به گزارش اسپوتنیک خالد عیس دیدار خود با سرگئی لاوروف وزیر خارجۀ روسیه را در خصوص پیش‌نویس قانون اساسی پیشنهادی روسیه برای آیندۀ سوریه، مثبت ارزیابی کرد و عنوان داشت که حزب اتحاد دموکراتیک سوریه از پیش‌نویس روسیه استقبال می‌کند.

خالد عیس در گفتگو با اسپوتنیک گفت: «آقای لاوروف پیش‌نویس قانون اساسی سوریه را که توسط روسیه تهیه شده است به ما ارائه کرد. لاوروف گفت این متن هنوز نهایی نشده و می‌توانیم آزادانه آن را اصلاح کنیم.»
عیس این دیدار را مثبت خواند و گفت روسیه همۀ گروه‌های معارض سوری و نمایندگان مناطق خودمختار دموکراتیک را به میز مذاکره دعوت می‌کند.

 در این میان می‌توان تا حدودی نقشه راه ترسیم شده از جانب آمریکا و روسیه برای کردستان فدرال را از اصول پیش‌نویس قانون اساسی سوریه که توسط روسیه نگاشته شده است استنباط نمود.

اول آنکه اسلامی بودن و عربی بودن از قانون اساسی سوریه حذف شده است. زبان کردی به نحوی به رسمیت شناخته شده و اقوام کرد می‌توانند در مناطق خود از یک زبان در کنار عربی در ادارات و مراجع رسمی استفاده نمایند. قانون اساسی ضامن حفظ تنوع فرهنگی سوریه شناخته شده و تشکل‌های مذهبی در برابر قانون یکسان شناخته شده‌اند. حق آموزش به زبان بومی محفوظ دانسته شده و هیچ ایدئولوژی خاصی به‌عنوان ایدئولوژی دولتی در سوریه برتری نخواهد داشت و تنوع ایدئولوژیک در سوریه به رسمیت شناخته خواهد شد. همچنین دولت امنیت و حمایت از حقوق و آزادی‌های اقلیت‌های قومی و مذهبی را تضمین خواهد کرد.

در این پیش‌نویس عنوان شده است که وضعیت خودمختاری فرهنگی کردها را قانون تعیین می‌کند.

با مرور گذرای موارد فوق به‌خوبی مشخص می‌شود که پیش‌نویس مزبور به‌منزله طرحی برای تسهیل روند انتقالی برای اعلام خودمختاری بخش‌های کردی  است.

در همین جا شاید ذکر یادداشتی از معاون سابق وزارت خارجه آمریکا خالی از لطف نباشد؛ آنتونی جی بلیکن در یادداشتی گفته است: « برای شکست داعش راهی جز تسلیح کردهای سوریه وجود ندارد. ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا هنگامی‌که (احتمالاً طی همین هفته) اداره‌ی نخستین جلسه‌اش با شورای امنیت ملی را عهده‌دار شود، به‌احتمال‌زیاد رو در روی تصمیمی قرار گیرد که همان‌قدر که فوریت دارد، پیچیده هم هست: اینکه آیا کردهای سوریه را که آماده‌ی آزادسازی رقه پایگاه اصلی داعش در سوریه هستند، تسلیح کند یا خیر».

در توضیح این مطلب باید افزود که روز گذشته خودروهای زرهی آمریکایی به نیروهای دموکراتیک سوریه تحویل داده شد و امروز این تجهیزات به عین عیسی در جنوب کوبانی و نزدیک‌ترین جبهه به رقه انتقال یافت. این به‌احتمال قریب‌به‌یقین می‌تواند نوعی توافق برای انجام عملیات در رقه و تقسیم غنائم آن پس از عقب راندن داعش باشد. لازم به ذکر است که لاوروف پیش از این طرح یک دولت فدرالی در سوریه را مطرح کرده است و پیروزی کردها در رقه می‌تواند فصل ختامی باشد بر تمامی مخالفان قدرت یافتن سیاسی کردها.

ماحصل آنچه تاکنون علنی شده نشان می‌دهد که نقشه راه روسیه و آمریکا برای آینده سیاسی کردستان فدرال آزاد بر اساس خوش‌آیند رژیم صهیونیستی چیده شده است به‌نحوی‌که منافع بلندمدت هر دو قدرت فرا منطقه‌ای را نیز تأمین نماید.

محمد ابراهیم عروی کارشناس تحریریه عصر دیپلماسی

دسته بندی:   انتخاب تحریریه

دیدگاه ها