عصر دیپلماسی

جمعه, ۲۳ آذر, ۱۳۹۷
فهرست

تشکیل «ناتوی عرب» فقط به نفع اسرائیل است

این اسرائیل بوده که باعث شد، عرب ها با سرمشق قرار دادن ناتو و تشکیل اتحاد نظامی برای رویارویی آنان با دشمن مشترکشان، ایران، آماده شوند. تفکر تشکیل «ناتوی عرب» احتمال دارد، نه فقط عربستان سعودی، بلکه حتی، روسیه را که هم روابط با اسرائیل برایش اهمیت دارد و هم، با ایران، در موقعیت حساسی قرار دهد. در این میان، اجرای چنین طرح هایی خاور نزدیک را با خطر آغاز جنگ مواجه خواهد کرد.
روز سه شنبه، اسرائیل عربستان سعودی و دیگر کشورهای عربی سنی را به تشکیل اتحاد تدافعی بر اساس اصول ناتو فرا خواند. در حقیقت، این فراخوانی نه از سوی وزارت امور خارجه اسرائیل، بلکه وزارت دفاع این کشور و با استفاده از تریبون نشریات آلمانی به گوش رسیده، نه نشریات عربی و یا اسرائیلی.
آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع اسرائیل و رهبر حزب «خانه ما اسرائیل»، اعلام کرد: «زمان سازمان دهی آشکار اتحاد رسمی و تشکیل ائتلافی از تمامی نیروهای میانه رو در خاور نزدیک علیه ترور فرا رسیده است». این وزیر به نشریه «دی ولت» گفت: دولت های سنی میانه رو می دانند که «تهدید بزرگ برای آنان، ایران است و نه، اسرائیل و صهیونیسم». به گفته او، یاران در این اتحاد می توانند هم شامل مسلمانان باشد و هم، یهودیان و یا مسیحیان.
تمامی تفکرات جسورانه «از یک چیزی شروع می شوند»
لیبرمن به عنوان نمونه ای از این اتحاد، به ناتو اشاره کرد. لیبرمن گفت: «ائتلاف واقعی باید وظایف واقعی را هم عهده دار شود. به ناتو نگاهی بیندازید. شالوده این اتحاد بر اصولی قرار گرفته است که بر اساس آن، هر کشوری چه برای دفاع از خود و چه، دفاع از سایر کشورها آمادگی دارد». در این میان، اسرائیل می تواند به کشورهای عربی در زمینه فن آوری نظامی و به روز کردن ارتش خود، مساعدت نشان دهد. نشریه «دویچه وله» سخنان این وزیر را چنین نقل قول می کند: «کشورهای عربی میانه رو برای حفظ بقای خود بیش از نیاز اسرائیل به آنها، به اسرائیل نیاز دارند».
میخائیل فیگین، منشی مطبوعاتی لیبرمن در حزب «خانه ما اسرائیل»، در تفسیری برای نشریه «وزگلیاد» خاطر نشان کرد که بر اساس بیانات عادل الجبیر، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، در کنفرانس اخیر در مونیخ، هم عربستان سعودی و هم، در مجموع، جهان عرب به خوبی واقف اند که دشمن اصلی تمامی نیروهای متمدن میانه رو در خاور نزدیک، ایران است. فیگین معتقد است: «از لحاظ تئوری، احتمال تشکیل ائتلاف علیه ایران که ترور جهانی را پشتیبانی مالی می کند، وجود دارد». به اعتقاد او، در حال حاضر، مشکل می توان گفت که کدام کشورها می توانند به این ائتلاف وارد شوند، اما از لحاظ تئوری، این ائتلاف می تواند شامل جمع کشورهای عربی باشد که ایران را یک تهدید به شمار می آورند.
گفتنی است که قبل از همه، از میان این کشورها می توان به عربستان سعودی اشاره کرد که رقیب قدیمی ایران است.
دشمنِ دشمنِ من، به طور حتم دوستِ من نیست
کنستانتین دودارف، خاور شناس و گزارشگر ویژه و سابق خبرگزاری ایتارتاس در عربستان سعودی که با اعضای خانواده سلطنتی آشنایی دارد، به نشریه «وزگلیاد» گفت: «عربستان سعودی به خاطر این پیشنهاد اسرائیل، در موقعیت حساسی قرار گرفته است». او اذعان داشت که منافع اسرائیل و عربستان سعودی در برابر ایران در عمل، برابری می کند. اما، این کشور پادشاهی و کشور یهودی به رغم داشتن دشمن مشترک، با یکدیگر دشمن هستند – «در معنای مشخصی در وضعیت جنگ قرار دارند».
این خاور شناس گفت: «در جهان عرب، اتحاد عربستان سعودی با اسرائیل بسیار منفی تلقی خواهد شد. اگر این پیشنهاد از سوی آمریکا انجام می شد، بهتر بود. در این اواخر، اغلب خبرهایی در خصوص این که عربستان سعودی به صورت مخفیانه در رابطه با مسائل مرتبط با موضوع ایران با اسرائیل تماس هایی داشته، منتشر شده است. اما، بعید است که در این شرایط، عربستان سعودی آشکارا با اتحاد با اسرائیل موافقت کند. احتمال دارد که عربستان سعودی نقش رهبری در جهان اسلام را از دست بدهد».
در اواسط ماه فوریه، نشریه اسرائیلی «وستی» نوشت که اگرچه، اسرائیل و عربستان سعودی روابط دیپلماتیک ندارند، اما این امر مانع از نمایش جبهه واحد آنان در مونیخ علیه ایران نشد. در این میان، عادل الجبیر، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، وقتی از او خوسته شد فراخوانی اسرائیل در مورد اقدامات مشترک علیه ایران را تفسیر کند، از دادن پاسخ سر باز زد.
تفکر «ناتوی عرب» از مدت ها پیش در منطقه مطرح است. آخرین بار، دو سال پیش، در زمان آغاز مداخله مسلحانه در یمن، هواداران این تفکر در این خصوص سخن گفتند. به نوشته نشریه «وزگلیاد»، در ماه مارس سال ٢٠١٥ میلادی، وزیران امور خارجه اتحادیه کشورهای عربی حتی، قطعنامه مربوط به «ارتش واحد عربی» را تصویب کردند که از جمله، قرار بود، از قوای چه کشورهای حاشیه خلیج فارس و چه، مصر و اردن تشکیل شود. سپس، این تفکر بار دیگر، مسکوت ماند.
بلافاصله بعد از بازگشت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، از واشنگتن، نشریه آمریکایی «وال استریت ژورنال» خبر غیر رسمی مذاکرات دولت دونالد ترامپ با متحدان عرب پیرامون تشکیل اتحاد نظامی علیه ایران را منتشر کرد که برای نمونه، شامل تبادل اطلاعات با اسرائیل نیز خواهد بود.
گفتنی است که در آن ایام، بسیاری از تحلیلگران تفکر تشکیل چنین اتحادی را باور نکردند و اسرائیل را عامل انتشار چنین شایعاتی دانستند. احتمال دارد که تل آویو امید داشته است که خود واشنگتن دست به چنین ابتکار عملی بزند، اما چنین نشد و آن وقت، لیبرمن با نامه سر گشاده ای عرب ها را به تشکیل «ناتوی خودی» فرا خواند.
ایرانی ها «چندان مسلح نیستند»
اما، سایر کارشناسان در مجموع، احتمال تشکیل اتحاد موقت عربستان سعودی و دولت یهودی را رد نمی کنند. توفیق عباس اف، ایران شناس، به نشریه «وزگلیاد» گفت: «در خصوص مذاکرات میان سرویس های اطلاعاتی کشورهای حاشیه خلیج فارس و اسرائیل در پشت درهای بسته خبرهایی منتشر شده است، اما سیاست خاور نزدیک – در مجموع، شامل مجموعه ای از تضادها است».
به گفته عباس اف، اول از همه، خصومت قدیمی میان کشورهای حاشیه خلیج فارس و ایران باعث تشکیل چنین اتحادی می شود. این خاور شناس اشاره کرد: «در زمان حکومت شاه، ریاض در قبال تهران، در خصوص مرزبندی محدوده آب های ساحلی خلیج فارس مدعی شده و بسیاری از مسائل بحث برانگیز دیگری نیز مطرح شده بود». افزون بر آن، این سیاست شناس معتقد است که عامل ترس و هراس نیز می تواند در تشکیل این اتحاد دخیل باشد. او معتقد است: «کشورهای حاشیه خلیج فارس از ایران بسیار هراس دارند. ایرانی ها چندان پول دار نیستند و از تسلیحات بسیار مدرنی نیز برخوردار نیستند اما، ارتش قدرتمندی در اختیار دارند و در زمینه دیپلماتیک نیز از قدرت مانور دهی خوبی برخوردار هستند».
اما، در حال حاضر، تفکر تشکیل چنین اتحادی بسیار «خام» است. به اعتقاد این ایران شناس، اتحاد دو جانبه و ضد ایرانی میان عربستان سعودی و اسرائیل می تواند موثرتر واقع شود. اما، اگر این اتحاد شامل بیش از دو شرکت کننده باشد، در آن صورت، همان ساعت اول، قربانی رویارویی داخلی نخبگان خاور نزدیک شده و سپس، از هم پاشیده خواهد شد.
این خاور شناس معتقد است که در صورت تشکیل چنین اتحادی، احتمال دارد که اوضاع تا آغاز جنگ با ایران پیش برود. او اشاره کرد: «ایران برای روسیه – یار اقتصادی واقعی و امید بخشی به شمار می رود. در این میان، برای مسکو، دوستی با دولت یهودی نیز بسیار مهم است. افزون بر آن، در حال حاضر، عربستان سعودی نیز تلاش می کند کرملین را وارد بازی کند». به اعتقاد این سیاست شناس، از این رو، در صورت تشکیل چنین اتحادی، روسیه باید تمامی اهرم های دیپلماتیک خود را به کار برد تا اجازه ندهد جنگ مسلحانه ای درگیرد.

نیکیتا گلویوکو ف، وزگلیاد (روسیه)

ترجمان روز

دسته بندی:   انتخاب تحریریه

دیدگاه ها